ඔක්සලේට් බොහෝ දෙනෙකුට සුදුසු වුවත්, බඩවැල් ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් වූ පුද්ගලයින්ට ඒවා සීමා කිරීමට අවශ්‍ය විය හැකිය. ඔක්සලේට් ඔටිසම් හෝ නිදන්ගත යෝනි මාර්ගයේ වේදනාව ඇති කරන බව පර්යේෂණවලින් පෙනී නොයන නමුත්, සමහර පුද්ගලයින් තුළ වකුගඩු ගල් ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකිය.
ඔක්සලික් අම්ලය යනු කොළ පැහැති එළවළු, එළවළු, පලතුරු, කොකෝවා, ඇට වර්ග සහ බීජ ඇතුළු බොහෝ ශාකවල දක්නට ලැබෙන කාබනික සංයෝගයකි (1).
ශාකවල, එය බොහෝ විට ඛනිජ සමඟ සංයෝජනය වී ඔක්සලේට් සාදයි. පෝෂණ විද්‍යාවේදී "ඔක්සලික් අම්ලය" සහ "ඔක්සලේට්" යන පද එකිනෙකට හුවමාරු කර භාවිතා වේ.
ඔබේ ශරීරයට තනිවම ඔක්සලේට් නිපදවිය හැකිය, නැතහොත් ආහාර වලින් ලබා ගත හැකිය. විටමින් C පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලිය හරහා ඔක්සලේට් බවට පරිවර්තනය කළ හැකිය (2).
ශරීරගත වූ විට, ඔක්සලේට් ඛනිජ සමඟ සංයෝජනය වී කැල්සියම් ඔක්සලේට් සහ යකඩ ඔක්සලේට් ඇතුළු සංයෝග සෑදිය හැක. එය ප්‍රධාන වශයෙන් මහා අන්ත්‍රයේ සිදු වන නමුත් වකුගඩු සහ මුත්‍රා මාර්ගයේ අනෙකුත් කොටස් වලද ඇති විය හැක.
කෙසේ වෙතත්, සංවේදී පුද්ගලයින් සඳහා, ඔක්සලේට් බහුල ආහාර වේලක් වකුගඩු ගල් සහ අනෙකුත් සෞඛ්‍ය ගැටලු ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකිය.
ඔක්සලේට් යනු ශාකවල දක්නට ලැබෙන කාබනික අම්ලයකි, නමුත් එය ශරීරයෙන් සංස්ලේෂණය කළ හැකිය. එය ඛනිජ සමඟ බන්ධනය වන අතර වකුගඩු ගල් සෑදීමට සහ අනෙකුත් සෞඛ්‍ය ගැටළු වලට සම්බන්ධ වේ.
ඔක්සලේට් හා සම්බන්ධ ප්‍රධාන සෞඛ්‍ය ගැටළුවක් නම්, ඒවාට බඩවැල්වල ඇති ඛනිජ සමඟ බන්ධනය වී ශරීරයෙන් ඒවා අවශෝෂණය වීම වළක්වා ගත හැකි වීමයි.
උදාහරණයක් ලෙස, නිවිති කැල්සියම් සහ ඔක්සලේට් වලින් පොහොසත් වන අතර එමඟින් ශරීරය කැල්සියම් විශාල ප්‍රමාණයක් අවශෝෂණය කර ගැනීම වළක්වයි (4).
කෙසේ වෙතත්, ආහාරවල ඇති සමහර ඛනිජ ලවණ පමණක් ඔක්සලේට් වලට බන්ධනය වන බව මතක තබා ගැනීම වැදගත්ය.
නිවිති වලින් කැල්සියම් අවශෝෂණය අඩු වුවද, කිරි සහ නිවිති එකට පරිභෝජනය කිරීමෙන් කිරි වලින් කැල්සියම් අවශෝෂණයට බලපාන්නේ නැත (4).
ඔක්සලේට් වලට බඩවැල්වල ඇති ඛනිජ සමඟ බන්ධනය විය හැකි අතර ඒවායින් සමහරක් අවශෝෂණයට බාධා කළ හැකිය, විශේෂයෙන් තන්තු සමඟ සංයෝජනය වූ විට.
සාමාන්‍යයෙන්, කැල්සියම් සහ ඔක්සලේට් කුඩා ප්‍රමාණයක් මුත්‍රා මාර්ගයේ එකට පවතින නමුත්, ඒවා දියවී පවතින අතර කිසිදු ගැටළුවක් ඇති නොකරයි.
කෙසේ වෙතත්, සමහර විට ඒවා එකතු වී ස්ඵටික සාදයි. සමහර පුද්ගලයින් තුළ, මෙම ස්ඵටික ගල් සෑදීමට හේතු විය හැක, විශේෂයෙන් ඔක්සලේට් මට්ටම් ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර මුත්‍රා පිටවීම අඩු නම් (1).
කුඩා ගල් සාමාන්‍යයෙන් කිසිදු ගැටළුවක් ඇති නොකරයි, නමුත් විශාල ගල් මුත්‍රා මාර්ගය හරහා ගමන් කරන විට දැඩි වේදනාව, ඔක්කාරය සහ මුත්‍රා වල රුධිරය ඇති කළ හැකිය.
එමනිසා, වකුගඩු ගල් ඇතිවීමේ ඉතිහාසයක් ඇති පුද්ගලයින්ට ඔක්සලේට් බහුල ආහාර ගැනීම අවම කිරීමට උපදෙස් දිය හැකිය (7, 8).
කෙසේ වෙතත්, වකුගඩු ගල් ඇති සියලුම රෝගීන් සඳහා ඔක්සලේට් සම්පූර්ණයෙන් සීමා කිරීම තවදුරටත් නිර්දේශ නොකරයි. මෙයට හේතුව මුත්‍රාවල ඇති ඔක්සලේට් වලින් අඩක් ආහාර වලින් අවශෝෂණය නොවී ශරීරය විසින් නිපදවන බැවිනි (8, 9).
බොහෝ මෞත්‍ර වෛද්‍යවරු දැන් දැඩි අඩු ඔක්සලේට් ආහාර වේලක් (දිනකට 100 mg ට අඩු) නිර්දේශ කරන්නේ මුත්‍රා ඔක්සලේට් මට්ටම ඉහළ ගොස් ඇති රෝගීන්ට පමණි (10, 11).
එමනිසා, කොපමණ සීමා කිරීමක් අවශ්‍ය දැයි තීරණය කිරීම සඳහා වරින් වර පරීක්ෂා කිරීම වැදගත් වේ.
ඔක්සලේට් බහුල ආහාර, අවදානමට ලක්විය හැකි පුද්ගලයින් තුළ වකුගඩු ගල් ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි කළ හැකිය. ඔක්සලේට් පරිභෝජනය සීමා කිරීම සඳහා නිර්දේශ පදනම් වී ඇත්තේ මුත්‍රාවල ඔක්සලේට් මට්ටම මතය.
තවත් සමහරු යෝජනා කරන්නේ ඔක්සලේට් නිදන්ගත, පැහැදිලි කළ නොහැකි යෝනි වේදනාව මගින් සංලක්ෂිත වුල්වොඩීනියා සමඟ සම්බන්ධ විය හැකි බවයි.
අධ්‍යයන ප්‍රතිඵල මත පදනම්ව, පර්යේෂකයන් විශ්වාස කරන්නේ ආහාර ඔක්සලේට් නිසා මෙම තත්වයන් දෙකම ඇති විය නොහැකි බවයි (12, 13, 14).
කෙසේ වෙතත්, 1997 දී වුල්වොඩීනියා රෝගයෙන් පෙළෙන කාන්තාවන් 59 දෙනෙකුට අඩු ඔක්සලේට් ආහාර වේලක් සහ කැල්සියම් අතිරේක සමඟ ප්‍රතිකාර කළ අධ්‍යයනයක දී, හතරෙන් එකක් පමණ රෝග ලක්ෂණ වල දියුණුවක් අත්විඳ ඇත (14).
ආහාරමය ඔක්සලේට් රෝගය ඇති කිරීමට වඩා උග්‍ර කළ හැකි බව අධ්‍යයන කතුවරුන් නිගමනය කළහ.
සමහර මාර්ගගත කථා ඔක්සලේට් සහ ඔටිසම් හෝ වුල්වොඩිනියා අතර සම්බන්ධයක් ඇති කරයි, නමුත් එම සම්බන්ධතාවය පරීක්ෂා කර ඇත්තේ ඉතා සුළු අධ්‍යයනයන් පමණි. වැඩිදුර පර්යේෂණ අවශ්‍ය වේ.
ඔක්සලේට් බහුල ආහාර ගැනීමෙන් ඔටිසම් හෝ වුල්වොඩිනියා ඇති විය හැකි බව සමහර අය විශ්වාස කරන නමුත් වර්තමාන පර්යේෂණ මෙම ප්‍රකාශයන්ට සහාය නොදක්වයි.
ඔක්සලේට් අඩු ආහාර වේලෙහි සමහර යෝජකයින් පවසන්නේ ඔක්සලේට් බහුල ආහාර සෞඛ්‍යයට අහිතකර බලපෑම් ඇති කළ හැකි බැවින් ඒවායින් වැළකී සිටීම මිනිසුන්ට වඩාත් සුදුසු බවයි.
කෙසේ වෙතත්, සෑම දෙයක්ම එතරම් සරල නැත. මෙම ආහාර බොහොමයක් සෞඛ්‍ය සම්පන්න වන අතර වැදගත් ප්‍රතිඔක්සිකාරක, තන්තු සහ අනෙකුත් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ අඩංගු වේ.
ඔක්සලේට් අඩංගු බොහෝ ආහාර රසවත් හා සෞඛ්‍ය සම්පන්නයි. බොහෝ දෙනෙකුට ඒවායින් වැළකී සිටීම අනවශ්‍ය වන අතර හානිකර විය හැකිය.
ඔබ අනුභව කරන සමහර ඔක්සලේට් ඛනිජ සමඟ ඒකාබද්ධ වීමට පෙර ඔබේ බඩවැලේ ඇති බැක්ටීරියා මගින් බිඳ දමනු ලැබේ.
මෙම බැක්ටීරියා වලින් එකක් වන ඔක්සලෝබැක්ටීරියම් ඔක්සිටොජීන්ස්, ඇත්ත වශයෙන්ම ඔක්සලේට් බලශක්ති ප්‍රභවයක් ලෙස භාවිතා කරයි. මෙය ශරීරයෙන් අවශෝෂණය වන ඔක්සලේට් ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරයි (15).
කෙසේ වෙතත්, සමහර පුද්ගලයින්ගේ බඩවැලේ මෙම බැක්ටීරියා එතරම් ප්‍රමාණයක් නොමැත, මන්ද ප්‍රතිජීවක මගින් O. ෆෝමිජීන් ජනපද ගණන අඩු කරයි (16).
මීට අමතරව, අධ්‍යයනවලින් පෙන්වා දී ඇත්තේ ගිනි අවුලුවන බඩවැල් රෝග ඇති පුද්ගලයින්ට වකුගඩු ගල් ඇතිවීමේ අවදානම වැඩි බවයි (17, 18).
ඒ හා සමානව, ආමාශයික බයිපාස් සැත්කම් හෝ බඩවැල් ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් කරන වෙනත් ක්‍රියා පටිපාටිවලට භාජනය වූ පුද්ගලයින්ගේ මුත්‍රාවල ඔක්සලේට් මට්ටම ඉහළ ගොස් ඇති බව සොයාගෙන ඇත (19).
මෙයින් ඇඟවෙන්නේ ප්‍රතිජීවක ඖෂධ ලබා ගන්නා හෝ බඩවැල් අක්‍රියතාවයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ට අඩු ඔක්සලේට් ආහාර වේලකින් වැඩි ප්‍රතිලාභ ලැබිය හැකි බවයි.
බොහෝ සෞඛ්‍ය සම්පන්න පුද්ගලයින්ට ඔක්සලේට් බහුල ආහාර කිසිදු ගැටළුවක් නොමැතිව අනුභව කළ හැකි නමුත්, බඩවැල් ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් වූ පුද්ගලයින්ට ඔවුන්ගේ ආහාර ගැනීම සීමා කිරීමට අවශ්‍ය විය හැකිය.
ඔක්සලේට් සෑම ශාකයකම පාහේ දක්නට ලැබේ, නමුත් සමහරක් ඉතා විශාල ප්‍රමාණයක් අඩංගු වන අතර අනෙක් ඒවා ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ (20).
පිළිගැන්වීමේ ප්‍රමාණයන් වෙනස් විය හැකිය, එනම් චිකරි වැනි සමහර "ඉහළ ඔක්සලේට්" ආහාර, පිළිගැන්වීමේ ප්‍රමාණය ප්‍රමාණවත් තරම් කුඩා නම් අඩු ඔක්සලේට් ලෙස සැලකිය හැකිය. ඔක්සලේට් බහුල ආහාර ලැයිස්තුවක් මෙන්න (ග්‍රෑම් 100 ක සේවයකට 50 mg ට වඩා වැඩි) (21, 22, 23, 24, 25):
ශාකවල ඔක්සලේට් ප්‍රමාණය ඉතා ඉහළ සිට ඉතා අඩු දක්වා පරාසයක පවතී. එක් සේවයකට ඔක්සලේට් මිලිග්‍රෑම් 50 කට වඩා අඩංගු ආහාර "ඉහළ ඔක්සලේට්" ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත.
වකුගඩු ගල් ඇතිවීම නිසා අඩු ඔක්සලේට් ආහාර වේලක් ගන්නා පුද්ගලයින්ට සාමාන්‍යයෙන් දිනකට ඔක්සලේට් මිලිග්‍රෑම් 50 කට වඩා අඩුවෙන් පරිභෝජනය කිරීමට නියම කෙරේ.
දෛනික ඔක්සලේට් ප්‍රමාණය 50 mg ට වඩා අඩුවෙන් ගැනීමෙන් සමබර හා පෝෂ්‍යදායී ආහාර වේලක් ලබා ගත හැකිය. කැල්සියම් ඔක්සලේට් අවශෝෂණය අඩු කිරීමට ද උපකාරී වේ.
කෙසේ වෙතත්, නිරෝගීව සිටීමට කැමති නිරෝගී පුද්ගලයින්ට ඔක්සලේට් අධික බැවින් පෝෂ්‍ය පදාර්ථ බහුල ආහාර ගැනීමෙන් වැළකී සිටීමට අවශ්‍ය නොවේ.
අපගේ විශේෂඥයින් නිරන්තරයෙන් සෞඛ්‍යය හා යහපැවැත්ම නිරීක්ෂණය කරන අතර නව තොරතුරු ලබා ගත හැකි වන විට අපගේ ලිපි යාවත්කාලීන කරයි.
ඔක්සලේට් අඩු ආහාර වේලක් වකුගඩු ගල් ඇතුළු සමහර වෛද්‍ය තත්වයන්ට ප්‍රතිකාර කිරීමට උපකාරී විය හැකිය. මෙම ලිපියෙන් අඩු ඔක්සලේට් ආහාර සහ... පිළිබඳව සමීපව සලකා බලයි.
ඔක්සලේට් යනු ශාක හා මිනිසුන් තුළ විශාල ප්‍රමාණවලින් දක්නට ලැබෙන ස්වභාවිකව ඇති වන අණුවකි. එය මිනිසුන්ට අත්‍යවශ්‍ය පෝෂ්‍ය පදාර්ථයක් නොවන අතර අතිරික්තය ... ඇති කළ හැකිය.
මුත්‍රාවල ඇති කැල්සියම් ඔක්සලේට් ස්ඵටික වකුගඩු ගල් ඇතිවීමට වඩාත් පොදු හේතුවයි. ඒවා පැමිණෙන්නේ කොහෙන්ද, ඒවා වළක්වා ගන්නේ කෙසේද සහ ඒවා ඉවත් කරන්නේ කෙසේද යන්න සොයා බලන්න...
බිත්තර, එළවළු සහ ඔලිව් තෙල් වැනි ආහාර GLP-1 මට්ටම ඉහළ නැංවීමට උපකාරී වන බව පර්යේෂණවලින් පෙනී යයි.
නිතිපතා ව්‍යායාම කිරීම, පෝෂ්‍යදායී ආහාර ගැනීම සහ සීනි සහ මධ්‍යසාර භාවිතය අඩු කිරීම පවත්වා ගැනීම සඳහා උපදෙස් කිහිපයක් පමණි...
සතියකට කෘත්‍රිම රසකාරක ලීටර් 2ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් පරිභෝජනය කරන බව වාර්තා කළ සහභාගිවන්නන්ට කර්ණික ෆයිබ්‍රිලේෂන් වර්ධනය වීමේ අවදානම 20% කින් වැඩි විය.
GLP-1 ආහාර වේලෙහි ප්‍රධාන ඉලක්කය වන්නේ පලතුරු, එළවළු, සෞඛ්‍ය සම්පන්න මේද සහ ධාන්‍ය වර්ග වැනි සම්පූර්ණ ආහාර කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම සහ සකස් නොකළ ආහාර සීමා කිරීමයි...